5 Zwitserse panoramatreinen die je minstens één keer moet beleven

De 5 Panoramaklassiekers

Klaar om in te stappen? Hier zijn de vijf ritten die je minstens één keer in je leven gemaakt moet hebben.

1. De Glacier Express: De ‘langzaamste sneltrein ter wereld’

Laat je niet misleiden door de naam ‘Express’. Deze trein doet er namelijk een relaxte acht uur over om van Zermatt naar St. Moritz te reizen. En dat is precies de bedoeling. De bijnaam is dan ook “de langzaamste sneltrein ter wereld”.

• Route: Van het beroemde Zermatt, aan de voet van de Matterhorn, naar de chique alpenstad St. Moritz.
• Wat je ziet: De trein kruipt door 91 tunnels en over 291 bruggen. Je reist van het kanton Wallis naar Graubünden. Het absolute hoogtepunt is de Oberalppas op 2.033 meter hoogte, het hoogste punt van de route. Hier zie je de bron van de Rijn. Een ander wereldberoemd icoon op de route is het Landwasserviaduct: een 65 meter hoge spoorbrug die met zes bogen rechtstreeks een tunnel in duikt. Een technisch meesterwerk en een foto die iedereen wil maken.
• De ervaring: Dit is pure verwennerij. Reserveer een stoel in de Excellence Class en je krijgt een gastronomische lunch met bijpassende wijnen aan je stoel geserveerd, terwijl de Alpen aan je voorbijtrekken. Door de panoramaramen tot in het dak hoef je niets te missen.

2. De Bernina Express: Van gletsjers naar palmbomen

Als de Glacier Express de koning van de Zwitserse treinen is, dan is de Bernina Express de koningin. Deze rit is vaak favoriet bij treinliefhebbers omdat het landschap zo bizar veel verandert. Het ene moment zit je tussen de eeuwige sneeuw, een paar uur later eet je een gelato onder de palmbomen in Italië.

• Route: Van Chur (de oudste stad van Zwitserland) over de Alpen naar Tirano in Italië. Er is ook een busverbinding die de reis doortrekt naar Lugano als je dat wilt.
• Wat je ziet: Dit traject is zo uniek dat het op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat. En terecht. Je klimt naar het hoogste punt op Ospizio Bernina (2.253 meter) zonder dat de trein tandwielen nodig heeft. Dat is technisch echt heel knap. Hét fotomoment is het cirkelviaduct van Brusio. De trein draait hier een volledig rondje van 360 graden om hoogte te verliezen. Het voelt een beetje alsof je in een modelspoorbaan zit.
• De ervaring: In de zomer hebben sommige treinen op dit traject open wagons zonder ramen. Je ruikt dan letterlijk de dennenbossen en voelt de frisse berglucht. Maar ook in de dichte panoramarijtuigen is het uitzicht waanzinnig. Dit is slow travel op z’n best.

3. De GoldenPass Express: Klasbak tussen de meren

Deze trein verbindt niet alleen twee steden, maar ook twee talen en culturen: het Duitstalige Interlaken en het Franstalige, mondaine Montreux. Jarenlang moesten reizigers overstappen omdat de rails niet even breed waren. Sinds eind 2022 is er een gloednieuwe trein die van breedte kan wisselen. Vernuftig, maar voor je betekent het vooral: lekker blijven zitten.

• Route: Van Interlaken (het outdoormekka tussen de meren) via Gstaad naar Montreux aan het Meer van Genève.
• Wat je ziet: Je begint tussen de hoge bergtoppen en rijdt vervolgens het lieflijke, glooiende landschap van het Simmental binnen. Je ziet prachtig bewerkte houten chalets en koeien met enorme bellen. Het slotstuk is de afdaling naar Montreux, waar de wijngaarden van Lavaux en het glinsterende meer je tegemoet stralen.
• De ervaring: Wil je echt uitpakken? Boek dan de ‘Prestige’ klasse. De stoelen staan hier hoger (zodat je over de reling kijkt), zijn verwarmd én kunnen draaien. Zo draai je altijd met het mooiste uitzicht mee.

4. De Gotthard Panorama Express: Het beste van twee werelden

Kun je niet kiezen tussen varen en treinen? Dan is dit je route. De Gotthard Panorama Express is een combinatie van een boottocht en een treinreis. Het is de route vol historie en verhalen.

• Route: Je start in Luzern op de boot naar Flüelen. Daar stap je op de trein die via de historische Gotthardroute naar Bellinzona of Lugano in het zuiden rijdt.
• Wat je ziet: Eerst het Vierwoudstrekenmeer met zijn fjorden-achtige uitstraling. Daarna duikt de trein de beroemde Gotthardtunnel uit 1882 in. Een leuk detail in de route is het kerkje van Wassen. Omdat de trein via keertunnels hoogte wint, zie je dit kerkje drie keer voorbijkomen: eerst van onder, dan op ooghoogte en ten slotte van bovenaf. Een klassiek ‘zoekplaatje’ voor de passagiers.
• De ervaring: Dit voelt als een reis terug in de tijd, maar dan met modern comfort. In de trein is vaak een gids aanwezig die je wijst op de details van de streek.

5. De Luzern-Interlaken Express: Langs meren en watervallen

Deze route is wat korter (ongeveer twee uur), maar verbindt twee van de populairste steden van Zwitserland aan elkaar. Het is onderdeel van de langere GoldenPass-lijn, maar wordt vaak als losse trip gedaan.

• Route: Simpel: van Luzern naar Interlaken (of andersom).
• Wat je ziet: Vijf meren, steile rotswanden en watervallen. De trein klimt met tandwielen over de Brünigpas. Let vooral op als je langs het Lungernmeer rijdt; het water is daar zo onnatuurlijk turquoise dat het wel gephotoshopt lijkt (maar het is echt).
• De ervaring: Prima te doen als dagtrip. De grote ramen in de eerste én tweede klas zorgen dat je niets mist van het uitzicht.

Vergelijking: Welke panoramatrein kies je?

Kun je nog steeds niet kiezen? Hier zetten we de belangrijkste kenmerken op een rij om je te helpen.

Tip: Al deze treinen zijn inbegrepen bij de Swiss Travel Pass, al betaal je voor de meeste zitplaatsreservering wel een toeslag. Daar vertellen we je verderop meer over.

Excellence Class en 1e Klas: Is een upgrade de investering waard?

Zwitserland staat niet bekend als een goedkoop vakantieland. Dus als je je tickets boekt, twijfel je misschien. Is die meerprijs voor de eerste klas het wel waard? Eerlijk is eerlijk: zelfs de tweede klas in Zwitserland is vaak schoner en comfortabeler dan de eerste klas in veel andere landen. De ramen zijn groot, de stoelen zitten prima en het is er veilig.

Toch zijn er goede redenen om voor een upgrade te kiezen. Zeker als je de reis van je leven maakt en urenlang onderweg bent.

Het verschil tussen 1e en 2e klas

Het toverwoord hier is ruimte. In de meeste panoramatreinen is de indeling in de 2e klas ‘2-1’. Dat betekent twee stoelen aan de linkerkant van het gangpad en twee aan de rechterkant. Het kan dus zijn dat je naast een vreemde zit, of dat je over je buurman heen moet kijken om het uitzicht te zien.

In de 1e klas is de indeling meestal ‘1-2’. Aan de ene kant één stoel, aan de andere kant twee. Je hebt dus:

• Meer elleboogruimte: De stoelen zijn breder.
• Meer beenruimte: Fijn als je lang bent of gewoon je benen wilt strekken.
• Meer rust: De coupés zijn vaak minder vol en stiller.
• Beter zicht: Door de ruimere opzet zie je vaak net iets meer van de bergen zonder dat er een hoofd voor je neus zit.

Voor een ritje van een half uur maakt het niet zoveel uit. Maar zit je vier uur of langer in de trein, zoals bij de Bernina of Glacier Express? Dan kom je in de 1e klas een stuk frisser aan op je bestemming.

De overtreffende trap: Excellence en Prestige

Wil je het echt bont maken? Sommige treinen bieden een klasse aan die nog boven de 1e klas staat. Dit is geen ‘vervoer’ meer, dit is een ervaring op zich.

• Excellence Class (Glacier Express): Dit is de meest luxe optie op het Zwitserse spoor. Je zit in een comfortabele lounge-stoel en – dit is cruciaal – je hebt gegarandeerd een raamplaats. Niemand blokkeert je uitzicht. Tijdens de rit van acht uur word je in de watten gelegd door een conciërge. Je krijgt een vijfgangenmenu (inclusief wijn) aan je stoel geserveerd en hebt toegang tot de exclusieve Glacier Bar. De toeslag is fors (reken op ruim 400 euro bovenop je ticket), maar voor een jubileum of speciale verjaardag is het onverslaanbaar.
• Prestige Class (GoldenPass Express): Hier draait alles om techniek en comfort. De stoelen in deze klasse zijn verwarmd en staan 40 centimeter hoger dan de rest, zodat je letterlijk over iedereen heen kijkt. Het leukste? De stoel kan draaien. Dus als het mooiste uitzicht rechts is, draai je gewoon naar rechts. Je hoeft je nek niet te verdraaien.

Kortom: Wat moet je kiezen?

Twijfel je nog? Hier is een simpele leidraad:

Tip: Heb je een Swiss Travel Pass voor de 1e klas? Dan hoef je alleen de reserveringskosten voor de zitplaats nog te betalen. Dat maakt de drempel voor die extra luxe een stuk lager.

Hoe werkt het precies? Je gids voor de Swiss Travel Pass en reserveringen

Het klinkt misschien ingewikkeld: passen, toeslagen, klassen en reserveringen. Maar eigenlijk zit het Zwitserse systeem heel logisch in elkaar. Zwitsers houden niet van gedoe, en dat merk je als reiziger direct.

Om te voorkomen dat je door de bomen het bos niet meer ziet, leggen we de basisregels simpel uit. Zo stap je straks vol vertrouwen in.

De alles-in-één oplossing: Swiss Travel Pass

Vergeet het kopen van losse kaartjes per rit. Dat is in Zwitserland vaak duur en bovendien onhandig. Vrijwel iedere toerist die een rondreis maakt, kiest voor de Swiss Travel Pass. Dit is eigenlijk je ‘gouden ticket’ voor het hele land.

Met deze pas op zak kun je onbeperkt reizen met de trein, de bus en de boot. Je hoeft niet in de rij te staan bij een automaat; je stapt gewoon in. Zie je een mooie radarboot op het Meer van Genève? Spring aan boord, laat je pas zien en geniet. Wil je onderweg een kasteel of museum bezoeken? De pas geeft gratis toegang tot meer dan 500 musea.

Het geeft een enorm gevoel van vrijheid. Mis je een trein? Geen stress, dan pak je gewoon de volgende. Je zit nergens aan vast.

Let op: Het verschil tussen reizen en zitten

Hier ontstaat soms verwarring. Het is belangrijk om het verschil te snappen tussen het recht om te reizen en het recht op een specifieke stoel.

• Het ticket (Swiss Travel Pass): Hiermee mag je de trein in. De treinrit zelf kost je dus niets extra’s, want die heb je al betaald met de aanschaf van je pas.
• De reservering (Zitplaats): Hiermee “huur” je een specifieke stoel op een specifiek tijdstip.

In de ‘gewone’ Zwitserse treinen hoef je bijna nooit te reserveren. Er is meestal plek genoeg en je mag gaan zitten waar je wilt. Maar bij de beroemde Panoramaklassiekers (zoals de Glacier Express, Bernina Express en Gotthard Panorama Express) is reserveren verplicht.

Je hebt voor deze speciale treinen dus twee dingen nodig:
1. Je Swiss Travel Pass (voor de rit)
2. Een losse stoelreservering (voor je plekje)

Die reservering kost extra geld. Reken op een bedrag tussen de 20 en 50 euro, afhankelijk van het seizoen en hoe lang het traject is. Ons advies: boek deze zitplaatsen zodra je reisdata bekend zijn (vaak kan dit tot 3 maanden vooruit). Vooral in de zomer zitten de panoramatreinen snel vol.

Wanneer kun je het beste gaan?

Elk seizoen geeft een compleet andere sfeer aan je treinreis. Er is geen ‘foute’ keuze, maar het is wel goed om te weten wat je kunt verwachten.

• Zomer (Juni – September): Alles is frisgroen, de koeien lopen met hun bellen in de wei en de bergpassen zijn sneeuwvrij. Dit is de populairste tijd met het meest stabiele weer.
• Winter (Januari – Maart): Zwitserland verandert in een levende kerstkaart. De rit met de Glacier Express door de diep besneeuwde bergen is magisch en heel knus.
• Lente en Herfst: Dit zijn de rustigere periodes. Let wel even op: in deze maanden plegen de spoorwegen vaak onderhoud aan het spoor of de kabels. Check dus altijd van tevoren of de panoramatreinen wel rijden volgens schema.

Tip: Download voor vertrek de app van de SBB (de Zwitserse spoorwegen). De Zwitserse dienstregeling loopt als een zonnetje. Als de app zegt dat de trein om 10:02 vertrekt, dan vertrekt hij ook écht om 10:02.

Hoe reis je zorgeloos van hotel naar hotel zonder koffers?

Het enige nadeel van een rondreis met de trein? Het gesleep met die zware koffers. Trap op, trap af bij een overstap, en dan nog tillen om de koffer in het bagagerek te krijgen. Het is zwaar werk en het leidt af van waar je eigenlijk voor komt: genieten.

Maar geen zorgen. Zwitserland zou Zwitserland niet zijn als ze hier niet een fantastische oplossing voor hadden bedacht.

Weg met het gesleep

Stel je je eens voor: je checkt ’s ochtends uit bij je hotel in Zermatt. Je geeft je grote koffer af bij de receptie of op het station. Vervolgens stap je met alleen een handtasje of kleine rugzak de trein in.

Je hebt je handen vrij. Wil je onderweg uitstappen in een leuk dorpje voor een uitgebreide lunch? Dat kan, want je hoeft niet op je bagage te letten. Je hoeft niet te zoeken naar kluisjes. Je wandelt gewoon het centrum in.

Hoe werkt de SBB Bagageservice?

De Zwitserse spoorwegen (SBB) bieden verschillende opties aan om je bagage te vervoeren. Het is de ultieme manier om je rug te sparen en je reis ‘lichter’ te maken.

• Van Station naar Station: Je levert je koffer in bij de bagagebalie op je vertrekstation (meestal voor 19:00 uur). Twee dagen later haal je hem op bij je eindstation.
• Van Deur tot Deur: Dit is de meest luxe optie. Je bagage wordt opgehaald bij je hotel in Nederland (of waar dan ook) en staat klaar in je hotelkamer in Zwitserland. Binnen Zwitserland zelf kan dit ook tussen hotels.
• Snelle bagage: Op sommige routes, zoals tussen grote steden en toeristische hotspots, is er een ‘Fast Baggage’ service. Lever je in voor 9:00 uur? Dan kun je het dezelfde avond na 18:00 uur alweer ophalen. Handig voor korte trips.

Kijk voor vertrek even goed naar de voorwaarden, want niet elk klein stationnetje heeft een bagageloket. Maar voor de grote routes is dit echt een uitkomst. Het kost een paar tientjes per koffer, maar het comfort dat je ervoor terugkrijgt is onbetaalbaar.

Klaar voor vertrek?

Een treinreis door Zwitserland is meer dan vervoer. Het is een aaneenschakeling van hoogtepunten, letterlijk en figuurlijk. Of je nu kiest voor de luxe van de Glacier Express of de afwisseling van de Bernina Express, je komt thuis met verhalen die je nog jaren zult vertellen.

De meeste reizen naar Zwitserland beginnen overigens in het grensstadje Basel. Ben je benieuwd hoe je daar comfortabel komt en wat de mogelijkheden zijn voor andere luxe stedentrips met de trein? Lees dan ons uitgebreide hoofdartikel voor alle tips over de aanreis en andere droombestemmingen.